https://qb.qurabi.ir/ پژوهش نامه قرآن و عهدین fa daily 1 Sat, 23 Aug 2025 00:00:00 +0330 Sat, 23 Aug 2025 00:00:00 +0330 https://qb.qurabi.ir/article_729909.html حقوق حیوانات در شرایط جنگی، به عنوان یکی از مباحث مهم اخلاقی و فقهی، در آموزه‌های دینی اسلام و مسیحیت جایگاه ویژه‌ای دارد که با توجه به تفاوت‌های تاریخی و فرهنگی، رویکردهای متفاوتی را به نمایش می‌گذارد. مسئله اصلی این پژوهش، تحلیل تطبیقی و انتقادی نگرش‌های اسلام و مسیحیت نسبت به رعایت حقوق حیوانات در جنگ و بررسی تحولات فکری مرتبط با آن است. هدف پژوهش، تبیین چارچوب‌های نظری و عملی هر دو دین در این حوزه و استخراج نقاط اشتراک و افتراق آن‌ها است. روش تحقیق، مبتنی بر تحلیل محتوای متون مقدس، کتب فقهی و الهیاتی، و بررسی دیدگاه‌های متفکران برجسته در هر دو مکتب دینی به صورت توصیفی-تحلیلی می‌باشد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که در اسلام کشتار و آزار حیوانات در جنگ به شدت محدود و تنها در موارد ضروری و با رعایت موازین اخلاقی مجاز شمرده شده است؛ این آموزه‌ها از صدر اسلام تاکنون ثبات و استمرار قابل توجهی داشته‌اند. در مقابل،  آموزه‌های مسیحی کشتار حیوانات را در جنگ مشروع و گاهی واجب دانسته‌اند و نگرش غالب در مسیحیت تا اوایل قرن بیستم چندان مدافع حقوق حیوانات نبوده است. با این حال، تحولات فلسفی و فرهنگی معاصر در مسیحیت منجر به بازنگری اساسی و گرایش به حفظ و حمایت از حقوق حیوانات در جنگ شده است. این مطالعه نشان می‌دهد که اسلام از ثبات نظری و عملی برخوردار است، در حالی که مسیحیت روندی تاریخی در تغییر نگرش را در این زمینه تجربه کرده است. https://qb.qurabi.ir/article_729920.html نماز از ارکان دین اسلام بوده و هدف این پژوهش معرفی نماز در یهودیت و اسلام، مقایسه میان آن‌ها و بیان وجوه تشابه و تفاوت است. در این پژوهش از روش توصیفی-استقرایی استفاده شده و متون تورات که به ویژگی‌های نماز در یهودیت اشاره دارند، بررسی شده است. همچنین، آنچه امروزه در میان یهودیان در مورد نماز رایج است، گردآوری و با ویژگی‌های نماز در دین اسلام مقایسه شده است. نتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که نماز در یهودیت، مشروعیت خود را از کتاب مقدس دریافت نمی‌کند، بلکه در طول زمان دستخوش تغییر شده و همچنان قابل تغییر است. همچنین، شکل نماز در یهودیت با شکل نماز در اسلام تفاوت دارد؛ در اسلام، نماز شامل قیام، رکوع، سجود، طهارت و قبله است، در حالی که در یهودیت هیچ شکل ثابتی برای نماز وجود ندارد. اگرچه رکوع در میان یهودیان رایج‌تر است، اما این امر کاملاً اختیاری است و شرطی مانند طهارت قبل از نماز  که در اسلام ضروری است در یهودیت وجود ندارد. https://qb.qurabi.ir/article_729910.html این مقاله به بررسی مفهوم رضایت و تسلیم در سنت‌های دینی یهودیت، مسیحیت و اسلام می‌پردازد و با رویکردی زیبایی‌شناختی-الهیاتی، تلاش می‌کند نقش این مفاهیم در تجربه معنوی انسان را روشن سازد. پژوهش بر تحلیل متون مقدس، تفاسیر و منابع فکری مرتبط با این سه دین تمرکز دارد و نشان می‌دهد که رضایت و تسلیم نه تنها ابعاد اخلاقی و عبادی دارند، بلکه تجربه‌ای زیبایی‌شناختی و الهی را نیز در روابط انسان با خدا و جهان شکل می‌دهند. مقاله به تبیین اشتراکات و تفاوت‌های نگرش این سه سنت دینی نسبت به رضایت و تسلیم می‌پردازد و نشان می‌دهد که درک زیبایی‌شناختی این مفاهیم می‌تواند فهم عمیق‌تر و جامع‌تری از تجربه معنوی فراهم آورد. نتایج مطالعه می‌تواند زمینه‌ای نظری برای تحقیقات میان‌رشته‌ای آینده در حوزه الهیات زیبایی‌شناختی فراهم آورد و نشان دهد که زیبایی و تجربه معنوی در ادیان ابراهیمی رابطه‌ای تنگاتنگ و متقابل دارند. https://qb.qurabi.ir/article_729911.html قصص انبیاء در قرآن و عهد عتیق، هرچند در ظاهر روایتگر شخصیت‌های مشترکی‌اند، اما در سطح ساختار، کارکرد و پیام، دو منظومه معنایی متفاوت را بازتاب می‌دهند. این مقاله با رویکردی تطبیقی، به بررسی تفاوت‌های بنیادین این دو متن در روایت داستان‌های انبیاء می‌پردازد و نشان می‌دهد که قرآن، قصص را ابزاری برای تربیت فرد، اصلاح جامعه، و تحقق سنت‌های الهی در تاریخ معرفی می‌کند؛ در حالی‌که در عهد عتیق، این داستان‌ها بیشتر رنگ و بوی قومی، تاریخی و محدود به سرنوشت بنی‌اسرائیل دارند. در قرآن، پیامبران الگوهایی جهان‌شمول برای مبارزه با ظلم، دعوت به توحید، و ساخت امت توحیدی‌اند؛ اما در عهد عتیق، اغلب نقش رهبران قومی یا ناصحان محلی را ایفا می‌کنند. این تفاوت‌ها، پیامدهای گسترده‌ای در عرصه‌های تربیتی، الهیاتی و تمدنی به‌دنبال داشته‌اند؛ به‌گونه‌ای که قصص قرآنی به عنوان رکن معرفتی و تمدنی جهان اسلام، در شکل‌دهی به نظام امت و ارزش‌های جهانی آن نقش ایفا کرده‌اند. در مقابل، نگاه عهد عتیق به قصص، بیشتر در خدمت هویت‌بخشی قومی و سرزمینی قرار گرفته است. مقاله حاضر، با روش توصیفی - تحلیلی و از طریق تحلیل محتوای قرآن کریم و عهد عتیق، به بررسی این تمایز و کارکردهای آن در ابعاد اجتماعی، تاریخی و اعتقادی می‌پردازد. https://qb.qurabi.ir/article_729921.html خلافت انسان از سوی خدا در ادیان ابراهیمی اجمالا پذیرفته‌است. این مقاله بارویکرد تطبیقی قلمروی موضوعی خلافت انسان از خدا را از دیدگاه قرآن و عهدین بررسی می‌‌کند. هدف پژوهش، شناخت و تعیین دایره ماموریت انسان به عنوان خلیفه از جانب خدا در عالم بر اساس تعالیم ادیان ابراهیمی است که می‌تواند به تقریب دیدگاه پیروان این ادیان در ایفای مسئولیت‌های انسانی در جهان معاصر کمک کند. مقاله در گردآوری اطلاعات از شیوه کتابخانه‌ای و در حل مسئله از روش توصیفی- تفسیری با رویکرد تطبیقی سود می‌برد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که قرآن با تصریح به اصل خلافت انسان از خدا، آدمی را هم در امور تکوینی و هم در امور تشریعی خلیفه خدا می‌شمارد و ادله و شواهدی بر این امر دلالت دارند، از جمله: اطلاق آیه 30 سوره بقره در خلیفه قراردادن انسان و نیز اقتضای سنخیت خلیفه با مستخلف عنه در اوصاف. اما در عهدین تلویحا و به‌طور ضمنی به جانشینی انسان از خدا اشاره شده است. در عهد قدیم، انسان به عنوان نماینده خدا در زمین معرفی شده و مسئولیتش آبادانی زمین و حکومت بر ساکنان آن است. مستفاد از این بیان، نوعی خلافت در امور تشریعی است. از عهد جدید در این باره چیزی شبیه دیدگاه قرآن (خلافت در همه امور) قابل برداشت است که البته بر محوریت شخصیت و خلافت حضرت مسیح (ع) بنا شده است. https://qb.qurabi.ir/article_729932.html  (پیدایش 11:6): "و خداوند گفت: اینک قوم یکی است و یک زبان دارند و این کار را شروع کرده‌اند و اکنون هیچ چیز از ایشان منع نخواهد شد که خیال کرده‌اند انجام دهند." تخیل در کتاب مقدس به عنوان هدیه‌ای به ما این امکان را می‌دهد که فراتر از اینجا و اکنون را ببینیم و آینده‌ای را که با ایمان شکل گرفته است، تجسم کنیم. با این حال، احتمال دارد که این سوال پرسیده شود: "ماهیت یا تصور تخیل چیست." من بر دیدگاه‌های فارابی و هگل به عنوان دو مظهر سنت‌های متفکران مسیحی و فیلسوفان مسلمان تمرکز خواهم کرد. فارابی معتقد است که تخیل را می‌توان با سه فعالیت برجسته آن تعریف کرد: حفظ صورت‌های محسوس، ترکیب و جداسازی صورت‌های محسوس برای ایجاد تصاویر جدید، و بازنمایی موجودات محسوس و همچنین امور و موجودات معقول با صورت‌های محسوس از دو نوع تصویر قبلی، یعنی صورت‌های حفظ‌شده در تخیل و صورت‌های ایجادشده توسط تخیل از طریق ترکیب و جداسازی صورت‌های محسوس. تخیل، صورت‌های یک اسب، یک سنگ، یک بال، یک بو و غیره را نگه می‌دارد. تخیل همچنین یک اسب با دو بال، یا یک سنگی که گریه می‌کند، یا دیواری که آواز می‌خواند، می‌سازد. تخیل، تصویر اسب را از طبیعت و تصویر بال‌ها را نیز از طبیعت می‌گیرد و سپس با پیوند دادن آنها، شکل جدیدی تولید می‌کند. تخیل، برای مثال، رذیلت آسیب رساندن به محیط زیست را با کشیدن ردیفی از درختان گریان در یک نقاشی به تصویر می‌کشد. سه مرحله تخیل از نظر هگل شامل مرحله اول به عنوان تخیل بازتولیدی، مرحله دوم به عنوان تخیل تولیدی و تداعی‌گر، و مرحله سوم به عنوان خیال علامت‌ساز است. سه مرحله ذکر شده توسط هگل به خوبی با سه فعالیتی که در نظریه تخیل فارابی به آنها اشاره شده است، مطابقت دارد. https://qb.qurabi.ir/article_729924.html هر نظام اخلاقی دست‌کم دارای شش عنصر اصلی است: نظریه ارزش اخلاقی، اصول بنادین اخلاقی، قواعد استنتاجی، مشوق‌های رعایت اصول و وقاعد اخلاقی، ضمانت‌های اجرای آن اصول و قواعد و نیز توجیه و بیان لزوم اخلاقی بودن و نیز درستی نظام اخلاقی مزبور. این نظام، با توجه به منابع معرفت اخلاقی و در نظر گرفتن مبانی اخلاق، ساخته و پرداخته شده و به جامعة هدف ارائه گردیده است. در این نظام، نظریه ارزش اخلاقی اصلی‌ترین عنصر شناخته می‌شود که سایر عناصر هرکدام به‌گونه‌ای به آن متکی هستند. در نظام اخلاق یهودی، درباب نظریه ارزش اخلاقی دو نظریه متفاوت دیده می‌شود: دیدگاه وظیفه‌گرا و دیدگاه غایت‌انگار. اکنون عده‌ای بر آن هستند که اخلاق یهودی، یک اخلاق وظیفه‌گراست و بر این مطلب استدلال می‌نمایند. در این نوشتار، با توجه به تنخ (عهد عتیق) و مبانی اخلاق در یهودیت، دیدگاه غایت‌انگار مورد تأکید قرار گرفت و ادلة وظیفه‌گرایان مورد نقد و بررسی واقع شد. روشن است که تفاوت این دو دیدگاه، در رفتار رژیم صهیونی و نیز صهیونیست‌ها در دو سال اخیر کاملا مشهود است. در نگاه وظیفه‌گرایانه، کافی است یک عالم دینی با برداشت خود، قتل عام مردم غزه، لبنان، یمن و ایران را مستند به فرمان الهی کند؛ در این حالت دیگر هیچ دلیل عقلی و یا تجربی و حتی عاطفی نمی‌تواند مانع این جنایت شود. https://qb.qurabi.ir/article_729926.html یکی از پربسامدترین داستان‌ها در فرهنگ مسلمانان و نیز با انعکاسی کمتر در میان یهودیان و مسیحیان، داستان یوسف(ع) و زلیخا است. در این مقاله، با روش تحلیل تطبیقی ابتدا داستان به روایت عهد عتیق آورده می‌شود، سپس آرایه‌ها و افزوده‌های یهودیان به آن بررسی می‌شود و پس‌ازآن، روایت قرآنی و متعاقب آن، بازگویی‌های کتب قصص القرآن و نیز برخی از مفسران ازنظر خواننده می‌گذرد. سپس به‌اجمال، دو روایت توراتی و قرآنی به‌طور خاص، و یهودی و اسلامی در کل، مقایسه می‌شوند. در ادامه، بازنمایی شخصیت زلیخا و ماجراهای او با یوسف در هنر یهودی-مسیحی و نیز هنر مسلمانان به‌گونه‌ای تطبیقی و به روش شمایل‌شناسی تحلیل می‌شود. در آثار نقاشان غربی، در اصل بخش مربوط به رد کامجویی زلیخا توسط یوسف موردتوجه قرارگرفته و الهام‌بخشی روایت توراتی به‌وضوح مشهود است. در نگاره‌های مسلمانان، دو موضوع گریز یوسف از زلیخا و نیز ضیافت زلیخا برای تغییر قضاوت زنان مصری، بیش از سایر وقایع موردتوجه قرارگرفته‌اند. اگرچه باقی وقایع چون وصال یوسف و زلیخا نیز موردتوجه برخی از نگارگران اسلامی بوده است که این گروه از وقایع از اشعار شعرای پارسی، به‌ویژه جامی الهام گرفته‌شده است. https://qb.qurabi.ir/article_729930.html قرآن کریم و عهدین دراین‌که از اجزاء یا فصول مختلفی تشکیل شده‌اند با هم مشترک‌اند. این فصول در قرآن «سوره» و در عهدین «سِفر» و «کتاب» نامیده می‌شوند. برخلاف عهدین که مطالب آن غالباً همانند کتاب‌های بشری از نظم خطی برخوردار و مطالب هر سفر معمولاً حول یک موضوع خاص یا عام است، سوره‌های قرآن ـ البته به‌استثنای سوره‌های کوچک و برخی سوره‌های جمعی‌النزول ـ معمولاً موضوع و نظم خاصی ندارند و گویا مطالب متنوع و مختلفی درکنارهم پراکنده شده‌اند! (پاشانی‌بودن قرآن) به‌باور برخی نظم بشری عهدین، نشان‌دهندۀ بشری‌بودن آن و نظم غیربشری آیات سوره‌های قرآن، نشانۀ الهی‌بودن آن است؛ اما مطابق این پژوهش که با ابزار کتابخانه‌ای و روش تحلیل انتقادی انجام شده، نه ساختار عهدین و شباهت آن به کتاب‌های بشری، دلیل بر الهی‌نبودن آن است، و نه ساختار پاشانی اغلب سوره‌های بلند قرآن و عدم شباهت آن به نظم موجود در اغلب کتاب‌های بشری، دلیلی بر الهی‌بودن آن است. https://qb.qurabi.ir/article_729933.html الهیات سلامت ادبیات نوپدیدی است که چند دهه اخیر از جامعه دانشگاهی غربی آغاز شده و به جهان اسلام و شرق نیز وارد گشته است. این حوزه دانشی که تمرکز بیشینه خود را بر مطالعه ارتباط میان دو مقوله دین و ابعاد گوناگون سلامت انسان می‌گذارد، از پیشینه‌ای کهن در ادیان آسمانی برخوردار است و به پژوهش‌های عصر حاضر منحصر نمی‌گردد. مروری بر سرگذشت بشر در طی ده‌ها سده، نشان از رواج گسترده باور به پیوند تنگاتنگ دین با تندرستی انسان و همچنین بهره‌گیری از رهنمودهای آن برای رهایی جستن از بیماری‌ها دارد. از سوی دیگر، درمانگری نیز از شئون و وظایف عالمان ادیان قلمداد می‌گشته و شفاء در دیدگاه آنان به نیروهای ماوراءالطبیعة وابسته بوده است. بر این اساس، ضرورت دارد تا گزارشی تاریخی از آنچه از ابتداء تا به امروز در مسئله تعامل دین‌های سه‌گانه یهودیت، مسیحیت و اسلام با ابعاد سلامت رخ داده، به اختصار ارائه گردد تا هم میراث گذشتگان را برای معاصران در دسترس قرار دهد و هم راهنمایی برای پژوهش‌های بیشتر و عمیق‌تر در آینده باشد. با این نگاه، پژوهش پیشِرو به روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از است؛ به نحوی که از رهنمودهای دینی برای حفظ و بهبود سلامت بهره می‌جسته و روحانیون ادیان به امور درمانی اشتغال داشته‌اند؛ هرچند این پیوند در عصر رنسانس از هم گسسته و بار دیگر در نیم‌سده اخیر به یکدیگر پیوسته است.