پژوهش نامه قرآن و عهدین

پژوهش نامه قرآن و عهدین

تبیین و بررسی صفت اخلاقی مدارا در ثقلین و عهدین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
یاسر ابوزاده گتابی
عضو هیئت علمی گروه ادیان موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران.
10.22034/qb.2024.2035867.1009
چکیده
در میان ادیان اخلاق محور، دو آیین پرطرفدار اسلام و مسیحیت با تمرکز ویژه بر گزاره‌های مهم اخلاقی سعی در پروراندن و تربیت اخلاقی باورمندان دین خود دارند. در این میان آموزه اخلاقی مهمی همچون مدارا، نقش تأثیرگزاری در زندگی فردی دینداران هر دو آیین و روابط اجتماعی آنان را برعهده دارد. این نوشتار که با کاوش و استخراج تمامی کلیدواژه‌ها و گزارههای مرتبط با آموزه مدارا در متون معتبر اسلام و مسیحیت،یعنی قرآن کریم، روایات معصومین (ثقلین) و عهدین، تدوین شده است، درصدد است تا بر پایه اطلاعات مندرج در این متون ترسیمی دقیق از مفهوم‌شناسی، اهمیت و ارزش، انواع، عوامل مؤثر، آثار و آداب شایست و ناشایست مرتبط با آموزه مدارا را استخراج، دسته‌بندی و در نهایت ارزیابی نماید. مهمترین نتیجه ای که از این بررسی بدست می آید اینست که شباهت‌ها و تفاوت‌های کمی و کیفی متعددی را می‌توان از بررسی این آموزه در متون معتبر مسیحیت و اسلام بدست آورد.
کلیدواژه‌ها
مدارا
اسلام
مسیحیت
قرآن کریم
عهدین
روایات
  1. قرآن کریم، ترجمه آیت‌الله مکارم شیرازی
  2. عهدین، ترجمه قدیم،2007، انتشارت عیلام
  3. ابن ابی الحدید، عبد الحمید بن هبه الله، 1404، شرح نهج البلاغه، قم: مکتبه ایت الله مرعشی النجفی
  4. ابن بابویه القمی، محمد بن علی؛1385، ترجمه و متن کتاب من لا یحضره الفقیه؛ مترجم محمدجواد غفاری،تهران : دار الکتب الاسلامیه
  5. ابن علی، زین الدین؛ 1418، منیه المرید فی آدب المفید و المستفید، قم : الحوزه العلمیه بقم، مکتب العلوم الاسلامی مرکز النشر
  6. ابن فارس، احمد؛1411، معجم مقاییس اللغه، بیروت، دار الجیل
  7. ابن منظور، محمد بن مکرم؛ 1414، لسان العرب، ، چاپ بیروت، دار صادر
  8. بحرانی، هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، قم دار التفسیر، ۱۴۱۷ق = ۱۳۷۵.
  9. البخاری، محمد بن اسماعیل؛ 1407، صحیح البخاری؛ شرح و تحقیق قاسم الشماعی الرفاعی، بیروت : دارالقلم
  10. پاینده، ابوالقاسم؛ 1337، نهج الفصاحه: مجموعه کلمات قصار حضرت رسول اکرم (ص)، تهران : اسلامیه
  11. تمیمی امدی، عبد الواحد بن محمد، 1339-1346، شرح غررالحکم و دررالکلم؛ تهران: دانشگاه تهران
  12. الحر العاملی، محمد بن حسن؛ 1376-1389، وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه؛ عنی بتصحیحه و تحقیقه و تذییله عبدالرحیم الربانی الشیرازی ، محمد الرازی، تهران : کتابفروشی اسلامیه
  13. الحرانی، حسین بن علی، 1353، تحف العقول عن آل الرسول(ص)؛ قدم له محمد الحسین الاعلمی،بیروت: موسسه الاعلمی
  14. خلیل بن احمد؛ 1408، العین، بیروت: مؤسسی الاعلمی
  15. دیلمی، حسن بن محمد؛ 1408؛ أعلام الدین فی صفات المؤمنین،قم: موسسه آل‌البیت(ع) لاحیاءالتراث
  16. راغب اصفهانی، 1428، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق محمد سیدگیلانی، بیروت: دارالمعرفه
  17. سید رضی،1367، نهج البلاغه، ترجمه و شرح فیض‌الاسلام،تهران : فقیه
  18. طباطبایی،محمدحسین؛ 1430، المیزان فی تفسیر القرآن، قم : ذوی القربی
  19. طباطبائی، محمدحسین؛ 1362، سنن النبی صلی الله علیه و آله،ترجمه و تحقیق بقلم محمد هادی فقهی، تهران: کتابفروشی اسلامیه
  20. طبرسی، حسن بن فضل، 1370، مکارم الاخلاق، قم: الشریف الرضی
  21. طبرسی،حسن بن فضل، 1406، مجمع البیان، چاپ اوّل، بیروت: دار المعرفه
  22. طبری، محمد بن جریر؛ 1413؛ تاریخ الامم و الملوک، بیروت:موسسه عزالدین للطباعه و النشر
  23. طریحی، فخرالدین، 1362؛ مجمع البحرین؛ تحقیق احمد الحسینی ، تهران: مرتضوی
  24. عبدالمحمدی، حسین؛1381، تساهل و تسامح از دیدگاه قرآن و عترت علیهم السلام ، قم: ظفر
  25. عبداله بن حمید، صالح؛ 1426، موسوعه نضره النعیم فی مکارم اخلاق الرسول الکریم،جده: دارالوسیله
  26. الغزالی، ابوحامد؛ 1373؛ مشکاه الانوار فی توحید الجبار؛ تحقیق و ضبط و تعلیق سمیح دغیم، بیروت : دارالفکر اللبنانی
  27. فضل‌الله، محمد حسین؛ 1977، خطوات علی طریق الاسلام، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات
  28. فلسفی، محمدتقی؛ 1370-1382؛ شرح و تفسیر دعای مکارم الاخلاق،تهران : دفتر نشر فرهنگ اسلامی
  29. قرطبی، محمد بن احمد؛ بی­تا؛ الجامع لاحکام القرآن، بیروت : دار احیاء التراث العربی
  30. الکراجکی، معدن الجواهر و ریاضه الخواطر، 1388، مشهد: آستان قدس رضوی. بنیاد پژوهشهای اسلامى
  31. الکلینی الرازی، محمد بن یعقوب؛ بی­تا، اصول کافی؛ ترجمه و شرح جواد مصطفوی،تهران: دفتر نشر فرهنگ اهل بیت علیهم السلام
  32. الکلینی، محمد بن یعقوب؛ 1430، الکافی،قم : دارالحدیث
  33. کوفی اهوازی، حسین بن سعید؛ 1402؛ الزهد،تهران: ابوالفضل الحسینیان
  34. لیثی واسطی، علی بن محمد؛ 1376،عیون الحکم و المواعظ، قم: دارالحدیث
  35. متقی هندی،علاء الدین علی؛ 1409، کنز العمال، بیروت: موسسه الرسالی
  36. مجلسی،محمدباقر؛ 1411-1431،بحار الانوار: الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
  37. محمد هارون، عبدالسلام؛ 1408، تهذیب سیره ابن هشام،قاهره : مکتبه السنه
  38. مطهری، مرتضی؛ سیره ی نبوی، تهران: صدرا
  39. مفید، محمد بن محمد؛ 1412، الأمالی، قم : جماعه المدرسین بقم المشرفه، موسسه النشر اسلامی ، ق‎۱۴۱۲
  40. ناظم زاده، اصغر؛ 1374، تجلی امامت، قم : دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، مرکز انتشارات
  41. نراقی، محمدمهدی؛ 1383، جامع السعادات، قم: موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان
  42. نسایی، احمد بن شعیب؛ بی­تا، السنن الکبری، بیروت: دار المعرفه
  43. النوری الطبرسی، میرزا حسین؛ 1408؛ مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل؛ تحقیق موسسه آل البیت (ع) لاحیاء التراث،بیروت : موسسه آل البیت (ع) لاحیاء التراث
  44. Bell, William,2009, Dimensions of Tolerance: Defining Contemporary Attitudes and Practices in a Diverse World: pp. 173 – 186
  45. Brown, Francis, 1907. The New Brown, Driver, and Briggs Hebrew and English Lexicon of the Old Testament. Associated Publishers and Authors.
  46. Bernard, Williams, 1999, "Tolerating the intolerable." The politics of toleration in modern life 65: 70.