پژوهش نامه قرآن و عهدین

پژوهش نامه قرآن و عهدین

بررسی تطبیقی حلیت گوشت حیوانات در قرآن و کتاب مقدس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
روشنک کاظمی مقدم 1
محمود واعظی 2
1 استاد مدعوّ دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه تهران.
10.22034/qb.2024.2041440.1019
چکیده
شرایع الهی برای ابعاد مختلف زندگی انسان از جمله تغذیه او، توصیه‌هایی بیان کرده‌اند؛ از جمله این دستورات، سفارش‌های خداوند در قالب حلال و حرام نسبت به گوشت حیوانات است. خداوند متعال براساس مصالح فردی و اجتماعی بشر و با توجه به نفع و ضرر گوشت حیوانات برای جسم و روان انسان، خوردن گوشت حیوانات را حلال یا حرام فرموده است. این پژوهش بر آن است با روش تطبیقی - تحلیلی، حکم حلیت و حرمت خوردن گوشت برخی حیوانات را در دو دین یهود و اسلام بررسی کند. براساس یافته‌های این پژوهش، بین اسلام و یهود وجوه اشتراک بسیاری در خصوص احکام حیوانات وجود دارد؛ ازجمله، حرمت خوردن گوشت حیوان غیرذبح شده، حرمت خوردن بسیاری از حشرات، خزندگان و حیوانات پستاندار. اما در مواردی مانند خوردن پیه و همراهی گوشت با لبنیات، تفاوت وجود دارد. به‌طورکلی، احکام یهود سخت‌گیرانه است؛ درحالیکه احکام اسلام آسان و معتدل بوده و بیش از توان فرد نیست.
کلیدواژه‌ها
حلال
کاشر
چهارپایان
پرندگان
حیوانات دریایی
قرآن
تورات
  1. قرآن ترجمه فولادوند محمدمهدی، تهران‏، دارالقرآن الکریم (دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی)، چاپ اول‏، ١٤١٥ ق.
  2. تورات، ترجمه ماشاءالله رحمان‌پور داود و هاراو موسی زرگری.
  3. آذر حیان هاراویدیدیا، بی‌تا، شرعیات دین یهود، بی چا، بی‌نا.
  4. اشتاین سالتز آدین،١٣٨٣، سیری در تلمود، ترجمه باقر طالبی دارابی، مرکز مطالعات ادیان و مذاهب.
  5. آل اسحق خوئینی علی، ١٣٨٣، آشنایی با مکتب مسیحیت، قم، بی چا، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم‌.
  6. آلوسی سید محمود، ١٤١٥ ق، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم‏، چاپ اول، بیروت، دارالکتب العلمیه‏.
  7. آلیس علیایی و دیگران، ١٣٨١، دائرة‌المعارف کتاب مقدس، چاپ اول، بی‌جا، انتشارات سرخدار.
  8. ابن فارس ابوالحسین احمدبن‎فارس‎بن‎زکریا‌،١٤٠٤ ق، معجم مقائیس اللغة‌، چاپ اول، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم‌.
  9. ابن منظور محمد بن مکرم،١٤١٤ ق، لسان العرب، چاپ سوم، بیروت، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع- دار صادر.
  10. امین ‏سیده نصرت، ١٣٦١ ش، مخزن العرفان در تفسیر قرآن، بی چا، ‏تهران‏، ناشر نهضت زنان مسلمان‏.
  11. بحرانی سید هاشم‏،١٤١٦ ق، البرهان فی تفسیر القرآن‏، چاپ اول، تهران‏، بنیاد بعثت‏.
  12. بیضاوی عبدالله بن عمر،١٤١٨ ق، أنوار التنزیل و أسرار التأویل، چاپ اول، بیروت‏، دار احیاء التراث العربی‏‏.
  13. تعلیمات دینی و فرهنگ قوم یهود دوره راهنمایی، 1382، سال دوم، انتشارات انجمن کلیمیان تهران.
  14. توفیقی حسین، ١٣٨٤، آشنایی با ادیان بزرگ، بی‌چا، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) و مؤسسه فرهنگی طه و مرکز جهانی علوم اسلامی.
  15. -----------، زمستان ٨٠ و بهار ٨١، «رساله اَریستیاس (فصل ششم ٢٧)»، فصل‌نامه هفت‌آسمان، ش ١٢ و ١٣.
  16. حر عاملى، محمد بن حسن، 1409ق، وسائل الشیعة، قم، چاپ اول، مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏.
  17. حسینی روحانی‌قمّی سید صادق، ١٤١٢ ق‌، فقه الصادق علیه‌السلام، چاپ اول‌، قم‏، دارالکتاب- مدرسه امام صادق علیه‌السلام.
  18. حسینی شاه‌عبدالعظیمی حسین بن احمد،١٣٦٣ ش، تفسیر اثناعشری، چاپ اول، تهران‏، انتشارات میقات.
  19. حقی بروسوی اسماعیل‏، بی‌تا، تفسیر روح البیان، بی‌چا، بیروت‏، انتشارات دارالفکر، بی‌جا.
  20. حلّی حسن بن یوسف بن مطهر اسدی‌،١٤١٠ ق، إرشاد الأذهان إلی أحکام الإیمان‌، چاپ اول، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌.
  21. حلّی یحیی بن سعید‌،١٤٠٥ ق، الجامع للشرائع‌، چاپ اول، قم، مؤسسة سید الشهداء العلمیة‌.
  22. حمامی لاله‌زار یونس، و دیگران،١٣٨٢، فرهنگ و بینش یهود، چاپ چهارم، سال دوم، نظام جدید آموزش متوسطه، انجمن کلیمیان تهران.
  23. خوانساری رضی: «مائده‌های آسمانی (تحقیق کتاب مائده سماویه شامل آداب و احکام گوشت حیوانات، خوراکی‌ها و نوشیدنی‌ها)»، قم: بوستان کتاب، چ 2، 1389.
  24. دریایی محمد رسول، بی‌تا، بررسی و فلسفه تحریم گوشت خوک ازنظر دین و دانش، بی چا، انتشارات بعثت.
  25. راغب اصفهانی أبی القاسم الحسین بن محمد، ١٤١٢ ق، المفردات فی غریب القرآن، چاپ اول، لبنان – سوریه، دار العلم الدار الشامیة.
  26. راوندی قطب‌الدین سعید بن هبة الله‏،١٤٠٥ ق، فقه القرآن فی شرح آیات الأحکام،‏ چاپ دوم، قم، کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی‏.
  27. رشید رضا محمد،١٤١٤ ق، تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بالتفسیر المنار، بی چا، بیروت‏، دار المعرفة.
  28. زحیلی وهبة بن مصطفی، ١٤١٨ ق، التفسیر المنیر فی العقیدة و الشریعة و المنهج، چاپ دوم، دارالفکر المعاصر، بیروت دمشق.
  29. زمخشری محمود، ١٤٠٧ ق، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل‏، چاپ سوم، بیروت‏، دارالکتاب العربی.
  30. سبزواری نجفی محمد بن حبیب‌الله،١٤١٩ ق‏، ارشاد الاذهان الی تفسیر القرآن‏،، چاپ اول‏، بیروت‏، دارالتعارف للمطبوعات‏.
  31. سلیمانی اردستانی حسین،1382، «احکام ٦١٣ گانۀ تورات»، فصل‌نامه هفت‌آسمان، ش ١٨ تابستان.
  32. سیوطی جلال‌الدین عبدالرحمن، ١٤٠٤ ق، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، بی چا، قم، کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی‏.
  33. --------------------- ‏، ١٤١٦ ق، تفسیر الجلالین‏، چاپ اول، بیروت،‏ مؤسسه النور للمطبوعات‏.
  34. شهید ثانی عاملی زین‌الدین بن علی‌، ١٤١٦ ق، مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام‌، چاپ اول‌، قم‏، مؤسسة المعارف الإسلامیة‌.
  35. طباطبایی سیّد محمدحسین، ١٤١٧ ق، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ پنجم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  36. طبرسی فضل بن حسن، ١٣٧٢ ش، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، چاپ سوم، تهران، انتشارات ناصرخسرو.
  37. -------------- ‏، ١٣٧٧، تفسیر جوامع الجامع‏، چاپ اول‏، تهران، انتشارات دانشگاه تهران و مدیریت حوزه علمیه قم.
  38. طریحی فخرالدین، ١٤١٦ ق‌، مجمع البحرین، چاپ سوم‌، تهران، کتاب‌فروشی مرتضوی.
  39. طنطاوی سید محمد، بی‌تا، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم‏، بی چا، بی‌نا، بی‌جا.
  40. طوسی ابوجعفر محمدبن‌حسن‌،١٤٠٧ ق، تهذیب الأحکام‌، چاپ چهارم، تهران، دارالکتب الإسلامیة‌.
  41. طیب سید عبدالحسین،١٣٧٨ ش، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، چاپ دوم، تهران، انتشارات اسلام.
  42. عاملی، علی بن حسین، ١٤١٣ ق، الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز، چاپ اول، دارالقرآن الکریم.
  43. عروسی حویزی، عبدعلی‎بن‎جمعه، ١٤١٥ ق، ‏تفسیر نور الثقلین‏، چاپ چهارم، قم‏، انتشارات اسماعیلیان.
  44. فاضل مقداد جمال‌الدین مقداد بن عبدالله‏، ١٤١٥ ق، کنزالعرفان فی فقه القرآن‏، چاپ اول، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی‏، بی‌جا.
  45. فخرالدین رازی ابوعبدالله محمد بن عمر، ١٤٢٠ ق، مفاتیح الغیب، چاپ سوم، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی.
  46. قَرشی سیّد علی‌اکبر، ١٣٧٧ ش، تفسیر احسن الحدیث، چاپ سوم، تهران‏، بنیاد بعثت.
  47. --------------، ١٣٧١ ش، قاموس قرآن، چاپ ششم، تهران‏، دارالکتب الاسلامیة.
  48. جیمز هاکس،١٣٧٧، قاموس کتاب مقدس، چاپ اول، بی‌جا، انتشارات اساطیر.
  49. صدوق محمّدبن‌علی‌بن‌بابویه‌، ١٤١٣ ق‌، من لا یحضره الفقیه‌، چاپ دوم‌، قم‏، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  50. ‏کاشانی ملأ فتح‌الله، ١٣٦٦ ش، تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین‏، بی چا، تهران‏، کتاب‌فروشی محمدحسن علمی.
  51. کلینی ابوجعفر محمد بن یعقوب‌،١٤٠٧ ق، الکافی، چاپ چهارم‌، تهران، دارالکتب الإسلامیة‌.‌
  52. کونگ هانس (۱۳۸۶)، متفکران بزرگ مسیحی، گروه مترجمان، قم: مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب.
  53. مبلغی آبادانی عبدالله، ١٣٧٦، تاریخ ادیان و مذاهب جهان، بی چا، قم، انتشارات حر.
  54. محقق حلّی نجم الدین جعفر بن حسن‌، ١٤٠٨ ق، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام‌، چاپ دوم، قم، مؤسسه اسماعیلیان‌.
  55. مشهدی قمی محمدبن‎محمدرضا، ١٣٦٨ ش، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، چاپ اول‏، تهران‏، ‏سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی‏.
  56. مصطفوی حسن‌، ١٤٠٢ ق، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم‌، چاپ اول‌، تهران، مرکز الکتاب للترجمة و النشر‌.‌
  57. مغنیه محمدجواد، تفسیر الکاشف، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ اول، ١٤٢٤ ق.
  58. مکارم شیرازی ناصر، ١٣٧٤، تفسیر نمونه‏، چاپ اول‏، تهران، دارالکتب الإسلامیة.
  59. ناس جان‌بی، ١٣٨٠، تاریخ جامع ادیان، ترجمه علی‌اصغر حکمت، چاپ یازدهم، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
  60. هاشمی‌ شاهرودی سید محمود و همکاران، ١٤٢٣ ه‍ ق‌، موسوعة الفقه الإسلامی طبقا لمذهب أهل البیت علیهم‌السلام، چاپ اول، قم، مؤسسه دائرة‌المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل‌بیت علیهم‌السلام.
  61. ویلیام گلن هنری مرتن،١٣٨٠، کتاب مقدس، ترجمه فاضل خان همدانی، چاپ اول، انتشارات اساطیر.