پژوهش نامه قرآن و عهدین

پژوهش نامه قرآن و عهدین

بررسی تطبیقی مفهوم شهر و شهرنشینی در قرآن و عهدین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار موسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران.
2 استادیار گروه قرآن و حدیث دانشگاه شاهد، تهران، ایران
چکیده
امروزه مساله‌ی شهرنشینی به یکی از پدیده‌های اساسی روزگار ما مبدل شده و به تبع آن پژوهش‌ها و مطالعات شهری نیز گسترش یافته است. اما باید توجه داشت که شهر و شهرنشینی ـ البته نه به شکل امروزی آن‌ـ از سابقه‌ای بسیار طولانی برخوردار است. در ادیان و آیین‌های گذشته نیز مفهوم شهر و زندگی شهری، اهمیت و اعتبار ویژه‌ ای داشته و دارد و به خصوص در متون مقدس ادیان، آیات و فرامین بسیاری در ارتباط با این مفهوم ذکر شده است. تردیدی نیست که رویکرد کتاب‌های مقدس در ارتباط با موضوع شهرنشینی، نقش تعیین کننده‌ای در شکل‌گیری باورها و تفکرات شهری در نزد جوامع دینی دارد. چرا که این متون، منبع اصلی و اساسی ادیان محسوب شده و اندیشه و رفتار پیروان، ریشه در آن دارد. تحقیق حاضر نیز به این موضوع پرداخته و قصد دارد ضمن بررسی دیدگاه سه آیین بزرگ و کهن اسلام، یهودیت و مسیحیت مطابق با کتاب‌های مقدس و آسمانی‌شان، نگرش آنها را در خصوص شهرنشینی واکاوی کند. هدف از این پژوهش بررسی دیدگاه سه دین اسلام، یهودیت و مسیحیت بر اساس آموزه های مکتوب و کتابهای آسمانی‌شان دربارهء شهر و شهرنشینی است. این پژوهش در نظر دارد به تطبیق و مقایسهء نظر این سه دین دربارهء مفهوم شهرنشینی بپردازد. نتایج حاصل از این پژوهش به ما نشان می‌دهد مفهوم شهر و شهرنشینی در کتب آسمانی هر سه دین ابراهیمی نمود داشته و در خصوص آن، آیات و فرامین بسیاری ذکر شده است .
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم ، ( 1379 ) ، ترجمه مهدی الهی قمشه ای ، انتشارات مصطفی ، چاپ اول ، قم .
قرآن  حکیم، (1384) به ترجمه استاد طاهره صفارزاده .نشر کلهر ، چاپ اول ، تهران
بروک، پل(1389) از اریحا تا مکزیکو، شهر و اقتصاد در تاریخ. ترجمه دکتر  جمشید برومند، چاپ اول، تهران : انتشارات  کندو کاو
بیرو  ، آلن . ( 1380 )  .  فرهنگ  علوم  اجتماعی  .  ترجمهء  دکتر  باقر ساروخانی . چاپ  چهارم  .  تهران  :   انتشارات کیهان
پورافکاری  ،  نصراللّه  و  دیگران ، ( 1381 )  ،  توسعه  شهرنشینی  و پیامدهای آن ( با تکیه بر مورد ایران )  فصلنامه جمعیت ، سال دهم ، شماره 39 و 40 ، بهار وتابستان 1381 ، ص 2 تا 34 .
ترجمه کتاب مقدس ، ( 1999 م ) ، انگلستان ، انتشارات ایلام .
ترجمه تفسیری کتاب مقدس ، ( 1995 م ) ، انگلستان ، انجمن بین المللی کتاب مقدس .
تقوی ، نعمت اللّه ، ( 1378 ) ، مبانی جمعیت شناسی ، نشر جامعه پژوه و نشر دانیال ، چاپ چهارم ، تبریز .
صبری،خلیل الله . (1382) طبقات آیات ،انتشارات امیر کبیر، چاپ چهارم. تهران
شریفیان ، احسان و همکاران(1396)تحلیلی از مفهوم شهر و ارکان شهر نشینی از منظر قرآن کریم . مجله هویت شهر. شماره بیست و نهم. سال یازدهم. بهار 1396. صص: 66-53
فرجام، رسول و همکاران (1390) مفهوم اجتماعی شهر از منظر متون و تعالیم اسلامی. فصلنامه برنامه ریزی منطقه ای. سال اول. شماره 2. تابستان 1390. صص: 40-27
کلمان ، کاترین ، ( 1377 ) ، دنیای تئو ، ترجمه مهدی سمسار ، انتشارات نقش جهان ، چاپ اول ، تهران .
کتابی  ،  احمد  .  (  1379 )  .  «  مفاهیم  جمعیت  شناسی در  فرهنگ و ادب پارسی » . فصلنامه جمعیت ،   سال   هشتم   ،   شماره   31   و  32   ،   بهار   و  تابستان   1379   ،    از  ص 6 تا 30  . 
کتابی  ،  احمد  .  ( 1377 )  .  درآمدی   بر اندیشه ها  و   نظریه های   جمعیت شناسی  .  چاپ  چهارم  . تهران  :  پژوهشگاه  علوم  انسانی  و  مطالعات  فرهنگی .
لوتاس  ،  دیوید  و  میر  ،  پاول  .  ( 1381 )   .  در آمدی   بر  مطالعات  جمعیتی   .  ترجمهء   دکتر حسین محمودیان  . چاپ  اوّل  . تهران  :  انتشارات  دانشگاه  تهران .
محمدیان ، بهرام و دیگران ، ( 1381 ) ، دایره المعارف کتاب مقدس ، انتشارات روز نو ، چاپ اول ، تهران .
مصاحب ، غلامحسین ، ( 1383 ) ، دایره المعارف فارسی ، انتشارات امیر کبیر ، چاپ سوم ، تهران .
نقی­زاده، محمد(1393)شهر اسلامی و روش بهرهگیری از متون مقدس. کتاب ماه هنر، شماره 177، صص: 34-24
هاکس ، جیمز ، ( 1377 ) ، قاموس کتاب مقدس ، انتشارات اساطیر ، چاپ دوم ، تهران
Ellul , Jacques , ( 1973 ) , The Meaning of the City , William B. Eerdmans Publishing Company , United States of America.
The NIV ( New International  Version  Study  Bible ) , ( 1985 ) , Published by The Zondervan  Corporation  , United States of  America.