پژوهش نامه قرآن و عهدین

پژوهش نامه قرآن و عهدین

درنگی در منبع شناسی الهیات انجیل چهارم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه ادیان و عرفان، دانشکده الهیات دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران.
چکیده
انجیل یوحنا در بین اناجیل چهارگانه دارای الهیات منحصر به فردی است که آن را از بقیه اناجیل متمایز کرده است. در این انجیل بر خلاف اناجیل همنوا بر الوهیت مسیح به عنوان لوگوس الهی تاکید شده است. درباره منبع و خاستگاه اصلی الهیات انجیل یوحنا، نظرات مختلفی ابراز شده است به طوری که برخی آن را متأثر از مکاتب برون دینی مانند فلسفه یونان می­ دانند و برخی آن را برگرفته از منابع معتبر عبرانی و به طور خاص عهد عتیق می­ شمارند. این مقاله ضمن بازخوانی نظرات مختلف کوشیده است با استفاده از شواهد تاریخی و الاهیاتی در حد امکان منبع این الهیات را مشخص نماید. بر اساس نتایج بدست آمده الاهیات انجیل چهارم متاثر از مبانی فلسفه افلاطونی میانه و آموزه های گنوسی است. البته میزان این تاثیرپذیری یکسان نبوده و این انجیل بیش ازهمه از مکاتب رمزی و گنوستیک تاثیر پذیرفته است.
کلیدواژه‌ها

احمدی، محمد صادق(1391) کلمه خدا در انجیل یوحنا دیدگاه ها و نظرات، معرفت ادیان، ش 40، ص85-106.
اِرمان، بارت.دی(1402) عهد جدید مقدمه ای تاریخی بر نوشته های مسیحی قدیم، ترجمه حسین توفیقی، قم، ادیان و مذاهب.
استید، کریستوفر(1380) فلسفه در مسیحیت باستان، ترجمه عبدالرحیم سلیمانی اردستانی، قم، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب.
خواص، امیر(1393) الوهیت در مسیحیت، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
رابرتسون، آرچیبالد(1378) عیسی: اسطوره یا تاریخ، ترجمه حسین توفیقی، قم، نشر ادیان.
عزیز، قس فهیم(بی تا) المدخل الی العهد الجدید، دارالثقافه، قاهره، بی­نا.
فرگوسن، دیوید(1382) رودولف بولتمان، ترجمه انشاء الله رحمتی، تهران، گام نو.
گندمی، رضا(1386) تاثیر فیلون بر عهد جدید، قبسات، ش 43، ص 129-146.
گیسیل، گیلز(1389) آیین گنوسی از آغاز تا سده­های میانه. در: آیین گنوسی و مانوی، ویراسته میرچاالیاده، ترجمه ابوالقاسم اسماعیل پور، تهران، فکر روز.
لین، تونی(1380) تاریخ تفکر مسیحی، ترجمه روبرت آسریان، تهران، فرزان روز.
مریل سی، تنی(1362) معرفی عهد جدید، ترجمه ط. میکائیلیان، تهران، حیات ابدی.
مک گراث، آلیستر(1392) الهیات مسیحی، ترجمه بهروز حدادی، قم، نشر ادیان.
میلر، و. م(1319) تفسیر انجیل یوحنا، تهران، حیات ابدی.
ولف، کری(1349) درباره مفهوم انجیل‌ها، ترجمه محمد قاضی، تهران، فرهنگ.
ولفسن، هری اوسترین(1389) فلسفه آبای کلیسا، ترجمه علی شهبازی، قم ، نشر ادیان.
هادی­نا، محبوبه(1380) ریشه­های الهیات مسیحی در مکاتب گنوسی وافلاطونی میانه، قم، دانشگاه ادیان و مذاهب.
یگر، ورنر ویلهم(1389) صدر مسیحیت و پایدیای یونانی، ترجمه فریده فرنودفر و امیر نصری، تهران، حکمت.
یوناس، هانس(1403) کیش گنوسی و پیام خدای ناشناخته و صدر مسیحیت، ترجمه ماشاء الله کوچکی میبدی و حمید هاشمی کهندانی، سوم، قم، دانشگاه ادیان و مذاهب.
Atticus, Fragments(1977) Societe d'Edition "Les Belles Lettres".
Barrett , C. K.(1978) The Gospel According to St. John: An Introduction With Commentary and Notes on the Greek text, 2nd ed, Westminster Press.
 Borgen, peder(1981)Bread from Heaven: An Exegetical Study of the Concept of Manna in the Gospel of John and the Writings of Philo(Novum Testamentum, Supplements),Leiden/E.J.Brill.
 Borgen, peder(1998) EARLY CHRISTIANITY AND HELLENISTIC JUDAISM,T&TCLARK, Edinburgh.
Braun, Rene(2005) Gnosis, in: The Encyclopedia of Christian Theology, Routledge, New York & London.
Dillon, John(1982) Origenes Doctrine of Trinity and Some Later Neoplatonic Theories, in: Neoplatonism and Christian Thought, edited by Dominic J. OMeara, SUNY press.
Dillon, John(1979) The Academy in the Middle Platonic Period.
Dodd , C. H.(1953) The Interpretation of the Fourth Gospel, NY: Press Syndicate of the University of Cambridge.
Dwight Moody Smith(1995) The Theology of the Gospel of John, Cambridge University Press.
Geoffrey, P, A.(2001) Concise Encyclopedia of Christianity, Oxford,Oneworld.
Hagg, Henny  Fiska(2006) Clement of Alexandria and the Beginnings of Christian Apophaticism, Oxford, OUP.
Hale, Thomas& Thorson, Stephen(2007) The Applied New Testament Commentary, David C. COOK, U S A.
Harnack, Adolf(2004) The Origin of the New Testament and the Most Important Consequences of the New Creation, translated by: J. R. Wilkinson, Wipf& Stock Publishers.
Hengel, M (1991) Judaism and Hellenism, 2nd Ed, Minneapolis: Fortress Press
Inge, W. R.(1956) Christian Mysticism, U S, Meridian Books.
Jeremias, J. (1975) Jerusalem in the time of Jesus: An Investigation into Economic and social…, Philadelphia, Fortress Press.
j.h.bernard, T & clark, T, Edinburgh(1999) The international critical commentary.
Kanagaraj, Jey(1998)  Mysticism in the Gospel of John: An Inquiry Into Its Background, Sheffield Academia Press.
Kerferd, G. B. (1967) Logos, in: Paul Edwards, The Encyclopedia of Philosophy, New York : Macmillan, Free Press
Köstenberger, Andreas J.(2002) Encountering John: The Gospel in Historical, Literary, and Theological Perspective, 2002.
M Robinson ,James (1990) The Nag Hammadi Library in English, U.S.A, Brill.
Rasimus , Tuomas(2010) The Legacy of John: Second-Century Reception of the Fourth Gospel, Koninklijke Brill NV.
Runia , David T(1993)  Philo in early Christian literature A Survey, Van Goreum Fortress Press, Netherland.
Sacra Pagina Series(1998)The Gospel Of John, Francis J. Moloney, S.D.B Daniel J. Harrington, S.J., Editor, The Liturgical Press Collegeville, Minnesota, A Michael Glazier Book.