پژوهش نامه قرآن و عهدین

پژوهش نامه قرآن و عهدین

بررسی تطبیقی جمع قرآن و قانونی‌شدن عهدین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه ادیان مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایران.
2 استادیار گروه تفسیر و معارف قرآن، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایران.
چکیده
بیشتر متون مقدس در بدو امر شفاهی بودند و به مرور زمان مکتوب شدند. بعد از کتابت متون مقدس باید دید در چه فاصله زمانی، جمع و تدوین شده‌اند و این فرایند به اعتبار آنها خدشه وارد کرده است؟ پرسش دیگر این که این متون چند نسخه دارند و آیا نسخه‌های آنها اختلاف دارند؟ این نوشتار با روش توصیفی – تحلیلی به این نتیجه رسیده است که قرآن هم‌زمان با نزول، مکتوب شده است ولی میان نزول، کتابت و تدوین نهایی عهدین فاصله بوده است. فاصله کتابت تا جمع قرآن، کمتر از دو سال بوده است ولی فاصله نزول، کتابت و قانونی‌ شدن عهدین بیش از هزار سال طول کشیده است. قرآن سند متصل متواتر دارد ولی سند عهدین منقطع است. قرآن تنها یک نسخه دارد ولی عهدین دارای نسخ مختلف است. با توجه به اختلاف نسخ، عهدین اپوکریفا دارند ولی قرآن با توجه به عدم تعدد نسخ، اپوکریفا ندارد. جمع قرآن به اعتبار قرآن خدشه‌ای وارد نکرده است ولی قانونی‌شدن عهدین نتوانسته اعتبار عهدین را حفظ کند.
 
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم (ترجمه فولادوند)
کتاب مقدس (ترجمه قدیم)
اپوکریفای عهد عتیق،‌ ترجمه عباس رسول‌زاده و جواد باغبانی، قم: انتشارات مؤسسه امام خمینی (ره)، 1383.
امیرخانی، علی، تاریخ تدوین قرآن، قم، انتشارات مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، 1389.
انواری، جعفر، قرآن در آینه تاریخ، قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره، 1402.
آنترمن، اَلن، باورها و آیین‌های یهودی، قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب، 1391.
باغبانی آرانی،‌ جواد، شناخت قرآن و عهدین، قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره، 1399.
بلاغی، محمدجواد، الهدی الی دین المصطفی، مترجم سیداحمد صفایی، تهران: انتشارات آفاق، 1360ش.
تنی، مریل سی، معرفی عهد جدید، ترجمة ط. میکائلیان ، تهران: حیات ابدی، 1362ش.
توفیقی، حسین، آشنایی با ادیان بزرگ، تهران: انتشارات سمت، 1379ش.
جان برتن، جمع‌آوری قرآن، ترجمه حسن رضایی هفتادر، قم، دانشگاه مفید، 1401.
جلالی نائینی، سیدمحمدرضا، تاریخ جمع قرآن کریم، تهران، سخن، 1387.
حجازی السقا، احمد، نقد التوراة: اسفار موسی الخمسة، السامریة، العبرانیة، الیونانیة، قاهره، مکتبه الکلیات الازهریه، ‎۱۹۷۶م.
حجتی، سیدمحمدباقر، پژوهشی در تاریخ قرآن کریم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1376.
حسن زاده آملی، حسن، قرآن هرگز تحریف نشده، ترجمه عبدالعلی محمدی شاهرودی، حاشیه ابوالحسن شعرانی، قم، قیام، ۱۳۷۶.
حسینی زاده، سیدعبدالرسول، جمع قرآن و تقسیمات آن، قم، بوستان کتاب، 1392.
حقانی فضل، محمد(1392)، خطاناپذیری کتاب مقدس از دیدگاه مسیحیان، قم، دانشگاه ادیان و مذاهب.
خلیل، القس صموئیل یوسف، المدخل الی العهد القدیم، قاهره، دارالثقافة المسیحیة، 1993م.
خلیل الرحمن الهندی، رحمه الله، اظهارالحق، بی‌جا، مکتبه الثقافه الدینیه، بی‌تا.
خویی‌، سیدابوالقاسم، البیان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسة إحیاء آثار الامام الخوئی، بی‌تا.
دروزه، محمد عزه، تاریخ قرآن، ترجمه محمدعلی لسانی فشارکی، تهران، نهضت زنان مسلمان، 1359.
دلیمی، اکرم عبدخلیفه، جمع القرآن؛ دراسه تحلیلیه لمرویاته، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1427.
دورانت، ویل، تاریخ تمدن، ترجمة احمد آرام، تهران: انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، 1370.
الدوری، غانم، رسم الخط مصحف، قم، اسوه، 1376.
دیب، سهیل، التوراه بین الوثنیه و التوحید، بیروت: دارالنفائس، 1985.
رابرت ای. وان وورست، مسیحیت از لابه لای متون، ترجمه جواد باغبانی و عباس رسول زاده، قم: انتشارات مؤسسه امام خمینی (ره)، 1384ش.
رابرتسون، آرچیبالد، عیسی: اسطوره یا تاریخ؟، ترجمه حسین توفیقی، قم: مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، 1378ش.
رسول‌زاده، عباس، باغبانی آرانی، جواد، شناخت مسیحیت، قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۸۹.
شولتز، ساموئل، عهد عتیق سخن می‌گوید، ترجمه مهرداد فاتحی، بی‌جا: شورای کلیساهای جماعت ربانی، بی‌تا.
صالح، صبحی، مباحث فی علوم القرآن، قم، الشریف الرضی، ۱۳۷۲.
طباطبایی، سیدمحمد حسین، قرآن در اسلام، مصحح: رضا ستوده، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۵۳ش.
فقهی‌زاده، عبدالهادی، پژوهشی در نظم قرآن، تهران، انتشارات جهاد دانشگاهی، 1374.
قرقسانی، یعقوب، کتاب الانوار و المراقب، به اهتمام لئون نموی (Leon Nemoy)، Newyork: the Alexander Kohut Memorial Fandaition، 1939م.
القمی، علی بن ابراهیم، تفسیرالقمی، قم، دارالکتاب، 1363ش.
کاشانی، محمد(1395)، مسیحیت‌شناسی تحلیلی، قم، ذکری.
کریم‌پور قراملکی، علی و احمد ملائی، ساختارسازی قرآن کریم، تهران، نشر ادباء، 1400.
کلاپرمن، ژیلبرت، تاریخ قوم یهود، تهران: گنج دانش ایران، 1349ش.
کورانی، علی، تدوین قرآن، ترجمه سیدمحمود عظیمی، تهران، سروش؛ قم: طه، 1379.
محمدیان، بهرام و دیگران، دایره المعارف کتاب مقدس، تهران،‌ نشر روز نو، 1380ش.
معارف، مجید، درآمدی بر تاریخ قرآن، تهران: مؤسسه نبأ، ۱۳۸۳ ه.ش.
معرفت، محمدهادی، تاریخ قرآن، تهران، سازمان سمت، 1375.
میرمحمدی زرندی، سیدابوالفضل، تاریخ و علوم قرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1375.
میلر، و.م.، تاریخ کلیسای قدیم، علی نخستین، حیات ابدی، تهران، 1981م.
ناصحیان، علی اصغر، کاوشی نو در جمع قرآن، مشهد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، 1390.
نقوی، حسین (1401)، عرضه تورات و انجیل بر قرآن، قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره.
نقوی، حسین (1390)، «تدوین تورات و انجیل از دیدگاه آیات قرآن»، معرفت ادیان، شماره 9، صص 7- 25.
ویر، رابرت، جهان مذهبی: ادیان در جوامع امروز، ترجمة عبدالرحیم گواهی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1374ش.
هوردرن، ویلیام، راهنمای الهیات پروتستان، ترجمه طاطه‌وس میکائلیان، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1368ش.
Altmann, Alexander, "Articles of Faith", in Judaica, 1996, vol3, p655.
Barclay, William, Introducing the Bible, New York: Abingdon Press, 1972.
Charlesworth, James H., "Apocrypha and Pseudepigrapha", in the Encyclopedia of Religion, 1993, vol2, p174.
Lofmark, Karl, What is the Bible, London: Rationalist Press, 1990.
Naqavi Hossein & Laleh Eftekhari (2024), "The Similarity of the Bible to Islamic Narrations According to the Holy Quran", Journal of Interreligious Studies on the Qur'an and the Bible, Volume. 1, No. 1, Spring and Summer 2024, PP. 297-318.
Sarna, Nahum M., "Hebrew Scriptures", in the Encyclopedia of Religion, New York: Macmillan Publishing Company, 1993, vol2, p155.
Schniedwind, William M., How the Bible became a book, New York: Cambridge, 2005.