پژوهش نامه قرآن و عهدین

پژوهش نامه قرآن و عهدین

هرمنوتیک معناشناختی طعام اهل کتاب از دیدگاه مفسران با استناد به آیه ۵ سوره مائده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار دانشگاه الزیتونه، تونس.
چکیده
این پژوهش به بررسی انتقادی طیفی از آثار تفسیری پیرامون آیه قرآن، «امروز، غذاهای پاکیزه براى شما حلال شده؛ و طعام اهل کتاب براى شما حلال است» (مائده/۵) می­پردازد. با استفاده از رویکردی تطبیقی و تحلیلی، این تحقیق به بررسی سیر تحول اجتهاد و هرمنوتیک در رابطه با این آیه کلیدی می‌پردازد که در محل تلاقی احکام فقهی، اخلاق اجتماعی و روابط بین‌مذهبی قرار دارد. این تحقیق به دنبال ردیابی سنت‌های تفسیری گوناگون، از تفاسیر کلاسیک مفسرانی مانند طبری، ابن کثیر و رازی تا تفاسیر معاصر است و بررسی می‌کند که چگونه زمینه‌های تاریخی، فرهنگی و اعتقادی، استدلال فقهی را شکل داده‌اند. با انجام این کار، نقش حیاتی این آیه در تثبیت کثرت‌گرایی حقوقی و تقویت گفتگوی بین‌ادیانی آشکار می‌شود و از این طریق به انسجام اجتماعی و توسعه چارچوب‌های حقوقی فراگیر کمک می‌کند. این مطالعه بر مبنای پاسخ به سؤالات پژوهشی شکل می­گیرد که متمرکز بر اهل کتاب، عوامل تاریخی و اجتماعی مؤثر در به رسمیت شناختن حقوقی، تأثیر مکاتب فقهی مختلف و پیامدهای گسترده اجتماعی-سیاسی این تفاسیر بر کثرت‌گرایی دینی و شهروندی است. در نهایت، این تحقیق به مباحث جاری در مورد ماهیت اندیشه حقوقی اسلامی و ظرفیت آن برای اطلاع‌رسانی به بحث‌های مدرن در مورد حکمرانی چندفرهنگی و همزیستی مدنی کمک می‌کند.
کلیدواژه‌ها

Abū al-Saʻūd al-ʻImādī, M. (n.d.). Irshād al-ʻAql al-Salīm ilā mazāyā al-Kitāb al-Karīm. (Ata, A. Ed). Riyadh: Modern Library.
al-Ᾱlūsī Al-Baghdādī, R. (n.d.). Rūḥ al-Maʻānī fī Tafsir al-Qur'an al-Aẓīm wal Sabʻ al-Mathānī. Beirut: Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
al-Andulusī, A. (2010). al-Baḥr al-Muḥīṭ fī Tafsir. N.p.: Dar Al-Fikr.
al-Baghawī, M. (1989). Maʻālim al-Tanzīl. (Al-Nimr, M; Dumayriyah, O; Al-Harsh, S. M. Eds). N.p.: Dar Taybah.
al-Biqāʾī, B. (1984). Niẓām al-Durr fī Tanāsub al-Ᾱyāt wal Suwar. Cairo: Dar Al-Kitab Al-Islami.
al-Iṣfahānī, A. R. (n.d.). Mufradāt Gharīb al-Qur'an. Anglo-Egyptian Library.
al-Kalbī, A. (1995). al-Tashīl li ʻUlūm al-Tanzīl. (Hashem, M. S. Ed). Beirut: Dar Al-Kutub Al-Ilmiyyah.
al-Khazrajī, I. (2006). Aḥkām al-Qur'an. (Bousarih, T; Al-Suwaikhi M; Abu Afif, S. A. Eds). N.p.: Dar Ibn Hazm.
al-Qāsimī, M. (1978). Maḥāsin al-Ta'wīl. Beirut: Dar Al-Fikr.
al-Qummī, A. (2014 AD/1435 AH). Tafsir al-Qummī. (Al-Muwahhid Al-Abtahi, S. Ed). Qom: Al-Imam Al-Mahdi Foundation.
al-Qurṭubī, A. (1971). al-Jāmi' li Aḥkām al-Qur'an. (Al-Badri, M. Ed). Beirut: Dar Al-Kutub Al-Ilmiyyah.
al-Rāzī, F. (1981). Mafātīḥ al-Ghayb. Beirut: Dar Al-Fikr.
al-Ṭabarī, A. (1971). Jāmi' al-Bayān fī Ta'wīl al-Qur'an. Beirut: Dar Al-Kutub Al-Ilmiyyah.
al-Ṭabrisī, A. (1961). Majma' al-Bayān fī Tafsir al-Qur'an. N.p.: Dar Maktabat Al-Hayat.
al-Thaʻālibī, A. (1997). al-Jawāhir al-Ḥāsan fī Tafsir al-Qur'an. (Muwa,ad A; Mawjood, A. A. Eds). N.p.: Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
Ibn al-ʻArabī, J. (2002). Aḥkām al-Qur'an. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.
Ibn ʻᾹshūr, M. (1984). al-Taḥrīr wa al-Tanwīr. Tunis: Tunisian Publishing House.
Ibn ʻAṭīyyah, A. (2001). al-Muḥarrar al-Wajīz fī Tafsir al-Kitāb al-ʻAzīz. (Shafi Muhammad, A. Ed). Lebanon: Dar Al-Kutub Al-Ilmiyyah.
Ibn Kathīr, A. (2016). Tafsir al-Qur'an al-Aẓīm. (al-Dimashqi, M. Ed). Beirut: Dar Al-Subh.
Ibn Manẓūr, A. (1992). Lisān al-ʻArab. Beirut: Dar Al-Kutub.
Rida, R; Abduh, M. (n.d.). Tafsir al-Qur'an al-Ḥakīm (also known as Tafsir al-Manār). Cairo: Cairo Press.
Ṭabāṭabāṣī, S. H. (1997). al-Mīzān fī Tafsir al-Qur'an. Beirut: Al-A'lami Foundation for Publications