پژوهش نامه قرآن و عهدین

پژوهش نامه قرآن و عهدین

بررسی تطبیقی سه ویژگی تسبیح، عصمت و مقام معلوم فرشتگان در قرآن و کتاب مقدس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه الهیات، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
10.22034/qb.2026.2080713.1065
چکیده
مسئله وجود گزارش‌های ناهمگون و به‌ظاهر متناقض در کتاب مقدس درباره ویژگی‌های فرشتگان (به‌ویژه در مسئله عصمت و اختیار) از یک سو، و تصویر منسجم و عقلانی قرآن از فرشتگان از سوی دیگر، ضرورت بررسی تطبیقیِ همزمانِ سه ویژگی بنیادین تسبیح، عصمت و مقام معلوم را ایجاب می‌کند. هدف اصلی این نوشتا، تبیین برتری دیدگاه قرآنی در ارائه تصویری معقول و به‌دور از تناقض در مقایسه با ناهماهنگی‌های موجود در متون یهودیت و مسیحیت است. روش تحقیق، تحلیل محتوای تطبیقی آیات و متون مرتبط با تمرکز بر وجوه اشتراک و افتراق درباره سه ویژگی مذکور است. از یافته‌های کلیدی نوشتار حاضر آن است که در هر سه دین، فرشتگان موظف به تسبیح خداوندند؛ اما قرآن با تأکید بر عمومیت این امر، آن را همزمان برای حفظ نظام هستی (تکوینی) و عبادت محض (تشریعی) می‌داند. قرآن با تصریح به اطاعت مطلق فرشتگان از اوامر الهی و نفی هرگونه عصیان، عصمت ذاتی فرشتگان را اثبات می‌کند. در مقابل، عهدین و متون آپوکریفایی با روایت «فرشتگان سقوط‌کرده» و دخل‌وتصرف اختیاری در دستورات الهی، تناقض‌های آشکاری دارند. همچنین قرآن در اثبات مقام معلوم و وجود وظایف مشخص هر فرشته تصریح دارد، حال آنکه این امر در عهدین با ابهام و در متون آپوکریفایی با تقسیم‌بندی‌های ناهمگون (هفت فرشته مقرب) همراه است. نتیجه مقاله آن است که برخلاف تناقض‌گویی‌های کتاب مقدس در مسئله عصمت و ابهام در مراتب فرشتگان، قرآن با ارائه تحلیلی عقلانی، منسجم و مبتنی بر توحید محض، تصویری روشن، پذیرفتنی و خالی از تناقض از فرشتگان ترسیم می‌کند.
کلیدواژه‌ها