پژوهش نامه قرآن و عهدین

پژوهش نامه قرآن و عهدین

بررسی تطبیقی تابوت عهد و شخینا در عهد عتیق با تفسیر تابوت و سکینه در قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کوثر، بجنورد، ایران.
2 کارشناسی ارشد، گروه ادیان و فلسفه، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
3 دانشیار دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، گروه ادیان و فلسفه، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
10.22034/qb.2026.2087233.1074
چکیده
در متون دینی یهود بویژه در عهد عتیق، به کرّات از شیء مرموز و مقدسی به نام تابوت عهد یاد شده که از سویی به دلیل وجوه کارکردی متعدد و از دیگر سو به علت پیوند ژرف آن با حضور الهی موسوم به شخینا اهمیت و حرمت داشته است؛ تابوت عهد بنا بر فرمان یهوه و توسط موسی (ع) ساخته شد و یهوه در تارک کوه سینا بر روی دو لوح سنگی فرامین ده‌گانه خویش را نگاشت و فرمان داد تا آن‌ها را در داخل تابوت قرار دهند. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی نسبت میان مفهوم «تابوت عهد» و «شخینا» در عهد عتیق با «تابوت» و «سکینه» در قرآن کریم و تفاسیر اسلامی، به منظور تبیین وجوه اشتراک و افتراق این دو مفهوم بنیادین در دو سنت دینی توحیدی است. روش پژوهش، تطبیقی-تحلیلی است. از مهم‌ترین یافته‌های پژوهش این است که در قرآن کریم، برخلاف عهد عتیق، از منشأ و علت پیدایش تابوت عهد سخنی به میان نیامده است و تنها در یک آیه از سوره بقره به این شیء قدسی اشاره شده است. همانند عهد عتیق که تابوت عهد با شخینا پیوند دارد و به نوعی قرارگاه حضور الهی پنداشته می‌شود، در قرآن کریم نیز به صراحت به ارتباط سکینه با تابوت اشاره شده است، با این تفاوت اساسی که سکینه مطرح در قرآن، عمدتاً ناظر بر وقار و آرامشی است که خداوند در لحظه‌های دشوار کارزار بر موسی (ع)، نبی مکرم (ص) و مؤمنان فرو فرستاده و تجلی جلالی و هیبت‌آمیز خداست.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 30 شهریور 1405