پژوهش نامه قرآن و عهدین

پژوهش نامه قرآن و عهدین

بازنمایی بنی‌اسرائیل در قرآن و اسفار پنج‌گانه: تحلیل تطبیقی تناظرهای روایی و مفهومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، ایران.
2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22034/qb.2026.2097993.1091
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی بازنمایی بنی‌اسرائیل در قرآن و اسفار پنج‌گانه، بر نحوه گزینش، سازمان‌دهی، کانون‌گذاری و کارکرد مواد روایی و مفهومی در دو پیکره تمرکز دارد. برای جلوگیری از همسان‌سازی مفاهیم و رخدادهای ناهم‌سطح، واحدهای مورد مطالعه بر اساس سه سطح تناظر روایی مستقیم، تناظر مفهومی مستقیم و هم‌پوشانی مفهومی محدود طبقه‌بندی شده‌اند. پیکره پژوهش به‌صورت هدفمند و محدود از میان آیات مرتبط با بنی‌اسرائیل و واحدهای روشن مرتبط با آنان تشکیل شده و پنج محور عهد، نعمت و مسئولیت؛ نافرمانی و پیمان‌شکنی؛ گوساله‌پرستی؛ برگزیدگی و تفضیل؛ و مواجهه با حقیقت و وفاداری به شریعت را دربر می‌گیرد. روش پژوهش، تطبیقی ـ متنی و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی و تحلیل روایت است و در کنار متن قرآن و متن عبری اسفار پنج‌گانه، از ترجمه یونانی سبعینی، سنت سامری، تفسیر طبری و برخی شواهد تاریخی و تفسیری برای کنترل تاریخ دریافت و تنوع متنی استفاده شده است.
کلیدواژه‌ها